CHRZEST MIESZKA I BYŁ PADANIEM NA KOLANA PRZED OBCĄ KULTURĄ

Niepozorny pagórek w Birżynianach na Żmudzi, z którego rozciąga się widok na szlachecki, dawny polski dwór i nowy litewski hotel. Dzięki tabliczce z informacją, że wzgórze jest pozostałością osady z mniej więcej X wieku, mogę wyobrazić sobie mickiewiczowskiego Konrada Wallenroda i krzyżaków kolonizujących te ziemie pod pretekstem wyrzynania pogan.

Nie tylko święconka. Ślady pogańskiej prehistorii (audycja)

Możemy jedynie domyślać się, jak wyglądał system wierzeń na polskich ziemiach w epoce przedchrześcijańskiej. Mamy jednak kilka całkiem wyraźnych tropów.

Słowianie mieli swojego brahmana (audycja)

Brahman (sanskryt ब्राह्मण) – w filozofii indyjskiej i hinduizmie bezosobowy aspekt Absolutu posiadający w pełni cechę wieczności.

Słowiański świat w nowej, polskiej grze przygodowej

Artifex Mundi i The House of Fables zabiera gracza w podróż po krainie pełnej mitów i podań ze Środkowo-Wschodniej Europy, gdzie magia czai się na każdym kroku.

O słowiańskim demonie Porońcu

Poroniec to w wierzeniach słowiańskich złośliwy i wrogi ludziom demon wywodzący się z duszy poronionego dziecka lub spędzonego płodu[1].

"Bestiariusz słowiański" - skrzaty, wodniki i rusałki

"Bestiariusz słowiański" Pawła Zycha i Witolda Vargasa to leksykon opisujący legendarne stwory, demony i dobre duszki.

Wiara ojców kontra chrześcijaństwo

Przeciętny człowiek niewiele wie o przedchrześcijańskiej wierze ojców, a tak naprawdę bez jej znajomości nie jesteśmy w stanie zrozumieć warstwy kulturowej wielu świąt dzisiejszego chrześcijaństwa.

A wszystko to takie niepewne...

Nie raz, szukając śladów naszej przedchrześcijańskiej kultury, spotykałem się ze wrogością do niej, wrogością kapłanów, wrogością ludzi uważających się za wierzących, czy naprawdę wiedza o tej kulturze nam zagraża?

Czary, szeptuchy i pogańskie tradycje. Nowa książka

Medycyna ludowa, czary, pogańskie tradycje białoruskiego Podlasia i Polesia to główne tematy nowego zbioru opowiadań Vitala Voranaua zatytułowanego "Szeptem".

Różne aspekty duchowości poznańskiego Ostrowa Tumskiego na wystawie

Zabytki odkryte w ostatnich latach, w trakcie badań archeologicznych w rejonie Ostrowa Tumskiego w Poznaniu, można obejrzeć na ekspozycji czasowej „Oblicza sacrum” w Rezerwacie Archeologicznym Genius loci.

Domowy Ołtarz Słowian

Pewnego rodzaju "domowe ołtarze" były obecne w większości kultur od zarania dziejów. Pozostałości takich ołtarzy odkrywają również polscy archeolodzy, wskazując przy tym iż taką funkcję często u naszych przodków pełniła ustawiona w rogu domostwa miseczka na mleko i kaganki, a czasem ceramiczne krążki będące przenośnymi ołtarzykami. Tymczasem kroniki nie bardzo na ten temat piszą, gdyż był to kult prywatny - i w czasach pisania kronik, czyli czasach chrześcijańskich - zapewne ukrywany.

Szamanizm a Rodzima Wiara

Kiedy zaczynam mówić o szamanizmie, zwykle wyobraźnia odbiorcy przedstawia obrazy związane ze stereotypowym Indianinem, wyposażonym w bęben, fajkę i masę drobiazgów o magicznym charakterze. O wiele rzadziej kojarzy się ten temat z ludami Syberii, choć w ostatnim czasie, gdy głośniej jakby o odrodzeniu się etnicznych narodów z północy Rosji, jakby trochę bardziej spojrzenie jest skłonne pobiec gdzieś daleko w kierunku tajgi i tundry.

Tradycyjne lalki słowiańskie

W słowiańskiej tradycji, przepełnionej wierzeniami w demoniczne istoty, powszechne było tworzenie lalek-amuletów, które miały chronić przed złem, przynosić szczęście oraz spełniać życzenia. Zwyczaj ten przetrwał w szczątkowej formie do dziś na terenie Ukrainy, gdzie robi się lalki „motanki” oraz częściowo na Białorusi, gdzie robione są lalki „żadanice”.

Ręce Boga - krzyż słowiański

Analizując zagadnienie motywu krzyża w starożytności nietrudno stwierdzić, że był on symbolem naczelnego bóstwa. Wobec znanej i dość powszechnej w różnych religiach solaryzacji bóstw naczelnych, również w przypadku kultury łużyckiej i pomorskiej chodzi o bóstwo słoneczne.[1]

Co w nas zostało po starych Słowianach?

Rozproszeni po Europie Słowianie zaczęli przyjmować chrześcijaństwo około osiemsetnego, dziewięćsetnego i tysięcznego roku naszej ery. Wcześniej mieli własne pogańskie wierzenia i związane z tym obrzędy oraz zwyczaje. Słowianie w dużym stopniu podporządkowani byli cyklowi pór roku. I to z naturą i jej mocą wiązały się ich rozmaite święta i praktyki.

Etnograficzne Źródła Słowiańszczyzny: BOHDAN BARANOWSKI - BOGINKI l ODMIEŃCE

Jednym z najbardziej zatartych działów dawnej demonologii ludowej była już w XIX w. wiara w tzw. boginki. Dziewiętnastowieczni badacze tradycyjnej kultury ludowej zapisując o nich wzmianki podawali tak różne informacje, że na ich podstawie trudno jest odtworzyć ten dział tradycyjnej demonologii. Istoty demoniczne typu boginek mieszane też były z różnymi istotami demonicznymi wodnymi, leśnymi czy też polnymi. Jedne wierzenia nakładały się na drugie. Powstała więc w tym zakresie dziwna mieszanina wątków, którą dziś, gdy wierzenia te zupełnie już zanikły, trudno jest rozwiązać.

Etnograficzne Źródła Słowiańszczyny: BOHDAN BARANOWSKI - WODNY ŚWIAT TOPIELCÓW I RUSAŁEK

Wierzenia Słowian przetrwały w różnej formie do dnia dzisiejszego w folklorze ludowym, dlatego badania etnograficzne stanowią obok archeologicznych nieocenione źródło wiedzy o zwyczajach i religijności naszych przodków. Oczywiście, to co pozostało z wiary i zabiegów magicznych dawnych Słowian zostało skażone wielowiekowym wpływem Kościoła, który ekspansywnie wdarł się do słowiańszczyzny. Natura nie lubi próżni, więc dawni Bogowie stali się diabłami nowej religii. Dlatego w miejsce czarta lub żydowskiego świętego  wystarczy podstawić odpowiedniego Boga lub Bóstwo Słowian, a wówczas z przesiąkniętych nadjordańską dżumą zwyczajów wychwycimy nowy obraz, w którym przetrwały słowiańskie obrzędy i wierzenia.

Z tego powodu rozpoczynam nowy cyk na blogu: Etnograficzne Źródła Słowiańszczyny, który otworzy praca tuza polskiej etnografii Bohdana Baranowskiego. Nie bez powodu jako pierwszy wybrałem rozdział poświęcony demonologii wodnej, gdyż zbliżająca się Noc Kupały w dużej mierze jest związana z tym żywiołem.

Symbolika bociana w kulturze Słowian

Ze względu na wygląd, zachowanie oraz środowisko, w którym żyje, bocian biały pełnił w zwyczajach, folklorze i wierzeniach dawnych Słowian doniosłą rolę, a jego symbolika była bardzo złożona. Według współczesnej kultury popularnej bocian żywi się żabami i jest znakiem nadejścia wiosny. Jego wizerunek często kojarzony jest też z płodnością. Skąd takie przekonania?

Demonologia słowiańska – umarli powstają

Mitologia Słowian zawiera ogromnie ciekawy panteon bogów, o których, jeśli raz zacznie się opowiadać, można się skutecznie zapomnieć. Wszak przodkowie nasi zajęli wielkie połacie ziemi od Półwyspu Bałkańskiego, przez Europę Środkową, aż po dzisiejszą wschodnią Rosję. Ich wierzenia były zróżnicowane, ale oparte na tych samych zasadach, więc w rezultacie wygenerowały niemałą liczbę wyobrażeń i imion bogów. Do wyobrażeń tych przyjdzie mi jeszcze powrócić, ale ten tekst chciałabym poświęcić czemu bądź komu innemu.

Opętanie i nawiedzenie, złe duchy i demony

Opętanie jest jednym z podstawowych zjawisk znanych religiom pierwotnym i kultom ekstatycznym (gr. ekstasis = "wyjście z (ciała)", oddanie własnego ciała do dyspozycji komuś innemu). Opętanie to jedna z form nawiązywania kontaktów z innym światem: zaświatem - jeśli chodzi o opętanie przez ducha (dusze) zmarłych, światem bogów, bóstw lub demonów - jeśli chodzi o opętanie przez istoty boskie.