środa, 16 marca 2016

Kurhany w Górach Świętokrzyskich. Ciekawe ustalenia sandomierskiego archeologa

Kurhany, jak potwierdzono, znajdują się między Gołoszycami a Bukowianami. Informacje o istnieniu cmentarzysk przekazał archeolog Krzysztof Słowik, który jako młody chłopak natrafił na nie kilkanaście lat temu, a w ostatnim czasie dokładne położenie ustalił na podstawie zdjęć lotniczych.






Między Gołoszycami a Bukowianami w Górach Świętokrzyskich odkryto
około 30 dużych kurhanów.
Foto: Archiwum



Niedawno cmentarzyska zlokalizował i przeprowadził ich wstępną inwentaryzację doktor Marek Florek wspólnie z Markiem Juszczykiem z Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Sandomierzu.


Cmentarzyska są położone blisko siebie. Oddziela je wąwóz. Leżą na stokach Góry Truskolaskiej w Paśmie Jeleniowskim.

W każdym znajduje się po 15 dużych kopców o wysokości około półtora metra i średnicy do 20 metrów.

- Na pierwszym cmentarzysku kurhany układają się w rzędzie. Ponadto są pojedyncze kopce, które tworzą zaczątek następnego rzędu. Na drugim jest to skupisko, skoncentrowane na niewielkiej powierzchni, o układzie chaotycznym. Różnice między cmentarzyskami mogą wynikać z tego, że funkcjonowały one w różnych okresach i użytkowały je dwie grupy ludzi – tłumaczy Marek Florek, archeolog, pracujący również na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Mogiły pochodzą prawdopodobnie z wczesnego średniowiecza, z okresu od VIII do X wieku.

Są to jedyne znane archeologom cmentarzyska kurhanowe w Górach Świętokrzyskich i w całym regionie (pomijając skupisko takich cmentarzysk pod Sandomierzem - w Kleczanowie, Międzygórzu, Trzebiesławicach i Winiarach).



Kurhan odkryty koło Gołoszyc




- Do tej pory wczesnośredniowieczne cmentarzyska kurhanowe znane były głównie z terenów położonych na wschód od Wisły - z Lubelszczyzny i Podkarpacia, nie licząc tych z okolic Sandomierza, a następne dopiero ze Śląska i Wielkopolski. W związku z tym istniało przekonanie, że w Górach Świętokrzyskich i regionie stosowano we wczesnym średniowieczu inne formy obrządku pogrzebowego – ciałopalenie. Kurhanów w tym miejscu się nie spodziewaliśmy - podkreśla doktor Marek Florek.

Jak dodaje archeolog, można próbować powiązać istnienie odkrytych cmentarzysk kurhanowych ze znajdującym się niedaleko domniemanym wczesnośredniowiecznym pogańskim ośrodkiem kultu na Łysej Górze (przemianowanej przez katolików na Święty Krzyż - przyp. E.S.). Według Marka Florka warto poszukiwać w lasach na terenie Gór Świętokrzyskich kolejnych kurhanów.

Okazuje się, że wczesnośredniowieczne cmentarzyska kurhanowe występują w naszym regionie nie tylko w okolicach Sandomierza. Odkryto je właśnie na terenie Gór Świętokrzyskich.



Autor: Małgorzata Płaza