niedziela, 16 listopada 2014

Musokios- czy ten władca był Madżakiem, królem który zjednoczył słowiańskie państwa?

Musokios, Mousokios (gr. Μουσώκιος VI w.) to wódz słowiańskiego plemienia Sklawinów, znany z relacji Teofilakta Symokatty. Wydaje się być pierwowzorem Madżaka, króla który zjednoczył Słowian i stworzył pierwszą federację słowiańską, opisanym w kontekście relacji podróżników arabskich do krajów słowiańskich.





Zasięg ludów słowiańskich VI w.

W literaturze
Musokios pojawia się w kontekście wyprawy odwetowej bizantyjskiego generała Priskosa na innego wodza sklawińskiego, Ardagasta, która miała miejsce ok. 592 roku. Teofilakt Symokatta informuje, że obaj słowiańscy władcy mieli pozostawać w przyjaznych stosunkach i po rozgromieniu Ardagasta przez wojska bizantyjskie Musokios próbował udzielić mu zbrojnej pomocy. Na skutek zdrady został pojmany i trafił w ręce wroga[1]. Imię słowiańskiego wodza, zapisane w oryginale jako Μουσοκιος, próbuje się odczytywać jako Mużok[2] lub Musok[3].

Musoke był wg Wikipedii, królem dackich Słowian pod koniec VI wieku.Był on znany bizantyjskim historykom, por. Teofilakt Simokatta. Przypuszczalnie centrum jego władzy było w okolicy rzeki Ialomiţa  (między Karpatami a rzeką Siret). W roku 593 Musoke został pokonany i schwytany przez bizantyjskiego stratega Priscinusa, który prowadził armię w krainie Słowian naddunajskich. Nieco wcześniej jego armia spustoszyła kraj innego słowiańskiego wodza - Ardagasta . Simokatta zauważa, że kraje słowiańskich władców były w przyjaznych stosunkach, a po klęsce armii Ardagasta Musoke nawet próbował udzielić mu pomocy wojskowej.


Tytuł króla
Historycy przyznają mu tytuł Ricks- króla. W praktyce bizantyjskiej tytuł Ricks przyznawano władcy barbarzyńców, cieszącemu się pełną władzą cywilną i wojskową, a także mając podwładnych władców na niższym poziomie. Dla tego władcy Musoke podwładnym mógł być Ardagast.


Antowie w źródłach
Antowie występują w Kronice Jordanesa z VI wieku, w tekstach Prokopiusza z Cezarei, Pseudo-Maurycego i Menandra Protectora. Wymienieni autorzy uważali Antów za Słowian. Istnieje hipoteza według której w tradycji wczesnosłowiańskiej przetrwały sarmackie wierzenia i tamgi, które dały początek m.in. znakom herbowym Rurykowiczów i polskiej szlachty[4]. Jordanes twierdził, że wszystkie znane mu ludy słowiańskie są ze sobą skoligacone.

Z nazwy wymienia w swojej Kronice trzy: Antów, Wenedów i Sklawinów: Sed nihil valet multitudo in bello, praesertim ubi et multido armata advenerit: nam hi, ut initio expositionis , vel catalogo gentis dicere coepimus, ab una stirpe exorti, tria nunc nomina reddidere, id est, Veneti, Antes, Sclavi; qui quamvis nunc, ita facientibus peccatis nostris, ubique desaeviunt: tamen tunc omnes Ermanarici imperiis servire.

Jordanes zalicza Antów do plemion wschodniosłowiańskich zamieszkujących, od około IV wieku, dorzecze Dniepru. Wymienia też ich wodza Boza i siedemdziesięciu naczelników, którzy w roku 375 zostali pokonani przez króla Ostrogotów Winitara i ukrzyżowani. Centrum ich osadnictwa w VI wieku występuje w rejonie Kaniowa. Na początku VII wieku walczyli z Awarami.

Menander[5] opisuje ich niepowodzenia w tej walce oraz poselstwo wysłane przez Antów do kagana Awarów. Przywódca poselstwa, Medzamir, wyniosłym zachowaniem oburzył kagana, który polecił go zabić.

Mapa najstarszej hydronimii słowiańskiej wg Spławińskiego

Kiedy władcom Antów niedobrze się wiodło i wbrew swym nadziejom znajdowali się na dnie upadku, zaraz Awarowie grabili ich ziemie i łupili kraj. Utrapieni najazdami nieprzyjaciół Antowie wysłali do nich poselstwo, wybrawszy w tym celu Medzamirosa, syna Idaridziosa a brata Kalagastosa i prosili, aby wykupił kilku wziętych do niewoli współplemieńców. Medzamiros tedy przybywszy w poselstwie do Awarów, a będąc człowiekiem wymownym i lubiącym górnolotne słowa, przemawiał do nich trochę dumnie i hardo. Wtedy ów Kotagir, sprzyjający Awarom, a knujący jak najgorsze zamysły przeciw Antom, skoro Medzamiros mówił zbyt wyzywająco jak na posła, powiedział do chagana:

„ten człowiek posiada u Antów największe wpływy i potrafi w każdym wypadku stawić czoło swoim wrogom; trzeba go zatem zgładzić, aby na przyszłość bez przeszkód najeżdżać na ich ziemie".

Za jego namową Awarowie podeptali przywileje poselskie i za nic mając sprawiedliwość Zamordowali Medzamirosa. Od tego czasu jeszcze więcej niż przedtem spustoszyli ziemie Antów i nie przestali stamtąd uprowadzać ludzi i zdobyczy.

Pseudo-Maurycy tak opisuje Antów i ich bliskość Sklawinom:
Terytoria Sklawinów i Antów leżą jedne za drugim, wzdłuż rzek i łączą się między sobą tak, że nie ma między nimi żadnej znaczniejszej przerwy. Mieszkają w lasach, wśród rzek, bagien, moczarów i mając rozliczne wyjścia ze swoich siedzib ze względu na mogące ich spotkać niebezpieczeństwa, wszystko co im jest potrzebne, składają w ukryciu, nie trzymając nic zbytecznego na widoku[6] (Strategikon, VII w.)

Prokopiusz z Cezarei, w swojej Historii sekretnej, wymienia Antów kilkukrotnie, za każdym razem w niekorzystnym świetle i towarzystwie (tj. Medów, Saracenów, Sklawenów [...] i innych barbarzyńców[7], oraz Hunów):

Odkąd zaś Justynian wstąpił na tron, Hunowie, Sklaweni i Antowie niemal co rok najeżdżali Illirię i całą Trację – wszystko od Zatoki Jońskiej aż do samych przedmieść Bizancjum, wraz z Grecją i Chersonezem – i w straszliwy sposób gnębili tamtejszą ludność. Przy każdym takim zagonie ponad dwieście tysięcy Rzymian musiało, jak sądzę, stracić życie lub pójść w niewolę, w wyniku czego cały ten kraj stał się istną "scytyjską pustynią".[8]

Ponadto, chociaż Medowie i Saraceni spustoszyli znaczną część Azji, a Hunowie, Sklaweni i Antowie całą Europę, chociaż niektóre miasta zrównali z ziemią, a z innych ściągnęli ogromną kontrybucję, chociaż wreszcie całą niemal ludność wzięli w niewolę i zabrali jej wszystko, co posiadała – nawet wtedy Justynian nikomu nie umorzył podatku, z wyjątkiem jedynie miast, które zostały zdobyte, a i to tylko na jeden rok.[9]

W swoim dziele Bellum Gothorum podaje nam więcej szczegółów dotyczących Antów:
Zatoka Meotycka wpada do Pontu euxyńskiego. Mieszkańcy tameczni, przedtem Cymmerowie zwani, już teraz nazywają się Uturguri. Dalsze krainy na północ zajmują nieprzeliczone narody Antów (populi Antarum infiniti), a opisawszy charakter i obyczaje Słowian kończy: Przedtem i Słowianie [Sklaweni] i Antowie jedno mieli imię; albowiem obadwa narody za starodawnych czasów zwano Spory[10] (Σπόρους) dotego, jak mniemam, że σποράδην t.j. rozproszenie po wioskach swoich mieszkali. Dla tej też przyczyny zajmują obszerne ziemie; większa bowiem część krain z tamtej strony Istru w ich jest dzierżeniu.[11]

Życie wschodnich Słowian  (1909)
Sergej  Wasiljewicz Iwanow

Madżak a Musokios
Istnieje teoria wg której Madżak miał być późną relacją o zdobyczach wojennych Musokiosa. Istnieje szereg literatury próbującej zidentyfikować tego władcę z odniesieniami w późniejszych źródłach.


Archeologia o początkach Słowian: materiały z konferencji, Kraków, ... - Strona 24
books.google.pl/books?id=QusrAQAAIAAJ
Piotr Kaczanowski, Michał Parczewski, Uniwersytet Jagielloński. Instytut Archeologii - 2005
W dalszej części ustępu o Słowianach al-Masudi raz jeszcze nawiązuje do tej sprawy: Wspominaliśmy już na początku dzieje króla, któremu panujący ich w dawnych czasach podlegali królowi Madżak, władcy Walinjana (...). Lud ten jest ...


Mity, podania i wierzania dawnych Słowian - Strona 128
books.google.pl/books?isbn=8371206887
Jerzy Strzelczyk - 1998
Madżak - legendarny władca Słowian. Autor arabski al-Masudi (zm. 956) w traktacie encyklopedycznym Złote łąki zawarł m.in. interesujące informacje o Słowianach, w tym tradycję ich wspólnego pochodzenia. Słowianie „należą do potomków ...


Początki Polski - Strona 30
books.google.pl/books?id=JTMaAAAAIAAJ
Józef Widajewicz - 1948 -
Niezrozumiała nomenklatura Madżak wygląda na wyrażenie skażone lub może przystosowane do wymogów mowy arabskiej. W świetle relacji Masudiego zarysowuje się jasno ustrój państwowy owej grupy Słowian, której przewodzili Wieleci.


Kronika Słowian: Ruś Kijowska w czasach pierwszych Rurykowiczów - Strona 40
books.google.pl/books?isbn=8373968008
Witold Chrzanowski - 2009 -
Wspominaliśmy już na początku dzieje króla, któremu panujący w ich dawnych czasach podlegali królowi Madżak, władcy Wa- linjana [...]. Lud ten jest wśród plemion słowiańskich najczystszej krwi" (Al-Masudi). „W ubiegłych czasach zbierał ...


Slavia antiqua: rocznik poświecony starozytnościom słowiańskim - Tom 46 - Strona 178
books.google.pl/books?id=8OYKAQAAMAAJ
2005
Istotą rozważań jest wzmianka o plemieniu, do którego od początku należała władza (o nazwie: W.l.njana)2, którego władca nazywał się Madżak. Tego plemienia słuchały inne narody słowiańskie, bowiem tu był główny ich król (ew. władza).


Fragments of the history of Western Slavs - Tomy 1-3 - Strona 47
books.google.pl/books?isbn=8370633374
Gerard Labuda - 2002
Zwrócił też uwagę na plemię Walinana i króla ich imieniem Madżak, uważając, że zarówno jedna, jak i druga nazwa to „są prawdziwie nieschwycone istoty". Stwierdza bowiem, że każda z identyfikacji, której byśmy się chcieli jąć, na kruchych …


Słownik starożytności słowiańskich: encyklopedyczny zarys kultury ... - Tom 6 - Strona 300
books.google.pl/books?id=QqlmAAAAMAAJ
Polska Akademia Nauk. Komitet Słowianoznawstwa, Władysław Kowalenko, Gerard Labuda - 1977
Wg al-Mas'udiego do tego plemienia należała w dawnych czasach władza nad ludami słow.: król W.linana nosił miano Magak (właściwie Mag.k, ob. Madżak). M. Charmoy odczytał nazwę plem. W. jako Velinana (a nazwę ich króla Madjik) i …

Ze słowiańskich dziejów
Borys Olszańskij


Słowianie w historiografii wczesnego średniowiecza od połowy VI do ... - Strona 43
books.google.pl/books?isbn=8322905874
Lech A. Tyszkiewicz - 1991
hipotetycznie stwierdził, że relacja Masudiego z połowy X w. mówi o tych samych w gruncie rzeczy wypadkach: Dulebowie = Walinjama lub Welitaba, Mezamir = Madżak. Łowmiański (s. 354) uznał książęce stanowisko Mezamira ...


Słowiańszczyzna pierwotna: - Strona 63
books.google.pl/books?id=PqtgAAAAIAAJ
Gerard Labuda - 1954
... ale są poganami, którzy nic nie wiedzą o prawdach wiary. Tworzą oni liczne narody. Otóż między nimi jest jeden [naród], przy którym od dawna, od samego początku była władza; jego król nazywał się [inaczej: był zwany, nosił tytuł] Madżak.


Kwestya ruska w świetle historyi: Odbitka z "Przeglądu Narodowego." - Strona 28
books.google.pl/books?id=SExBAAAAIAAJ
Adam Szelągowski - 1911
3) Owo plemię Antów, po fakcie zamordowania Mezamira, Marąuart przenosi nad Bug, po to, żeby przy pomocy Nestorowego zrównania Dulibów, Bużan i Wołynian wytłumaczyć nazwę plemienia Walinjana, z którego ów Madżak-Mezamir ...

Podlasze: śladami ruskiej przeszłości - Strona 58
books.google.pl/books?isbn=8391429709
Jerzy Hawryluk - 2000
Otóż jest jeden przy którym od dawna była władza; jego król nazywał się Madżak. Naród ten zwie się Walinjana. I temu ludowi zwykły się były podporządkowywać pozostałe plemiona słowiańskie, ponieważ ten lud dzierżył władzę: inni ...


Wstęp do historii Słowian: perspektywy antropologiczne, ... - Strona 203
books.google.pl/books?id=hGsrAAAAIAAJ
Jan Czekanowski - 1957
Magak (Madżak). Ten naród zwie się Walinjana i temu narodowi zwykły się były podporządkować pozostałe plemiona słowiańskie, ponieważ u nich była władza i inni ich królowie jej ulegali". Zawarte w nawiasach przypuszczenie Gerarda L ...


Dzieje Lubelszczyzny: praca zbiorowa - Tom 1 - Strona 119
books.google.pl/books?id=wR4JAQAAIAAJ
Tadeusz Mencel - 1974 -
Al-Ma- sudi podaje, że król Madżak rządził ludem Walinjana, „przy którym z dawna od samego początku była władza ... i temu narodowi zwykły się były podporządkowywać pozostałe plemiona słowiańskie, ponieważ przy nim była władza i ...


Piastowski nurt Odry - Strona 199
books.google.pl/books?id=4gVFAAAAIAAJ
Wojciech Myślenicki - 1972
... znajdują się na północy i rozciągają się aż do zachodu, że tworzą oni liczne narody i że jeden z tych narodów — naród W a l i n- j a n a, którego królem był Madżak, od dawna miał władzę nad innymi plemionami i królami słowiańskimi.


Materiały źródłowe do historii Polski epoki feudalnej - Tom 1 - Strona 63
books.google.pl/books?id=iKQP-ioTC7sC
1954
Otóż między nimi jest jeden [naród], przy którym od dawna, od samego początku była władza; jego król ->nazywał się [inaczej: był zwany, nosił tytuł] Madżak. Naród ten zwie się Walinjana 17. I temu ludowi zwykły się były podporządkowywać ...

zagadnienia kultury: - Strona 41
books.google.pl/books?id=aXgSAQAAIAAJ
Andrzej Nowakowski - 1972 -
Grekow twierdzi, że wspomniany przez Masudiego Madżak (Maha) jest właśnie dulebskim księciem, naczelnikiem owego wojskowego związku. Pamięć o tym organizmie długo trwała w Kijowie i tym należy tłumaczyć wzmiankę w latopisie.


Pierwsze państwo słowiańskie: państwo Samona - Strona 164
books.google.pl/books?id=QmkZAAAAIAAJ
Gerard Labuda - 1949
336 — 341) i G. Vernadsky'ego (An- cient Russia, s. 186 — 87), z których pierwszy identyfikuje legendarnego króla: Madżak z przekazów al-Masudiego z Mezamirem, a drugi z królem Musok'iem, wspomnianym przez Teofylakta Simokattesa ...

Aryjczycy odeszli, wilki przyszły
Wsiewołod Iwanow
źródło: www.stranamam.ru

Studia nad pograniczem polsko-ruskim w XXI wieku - Strona 65
books.google.pl/books?id=z1E1AAAAIAAJ
Franciszek Persowski - 1962 -
Grekow 160 uważa, że w VI w. istniał w Karpatach wielki związek wojskowy pod przewodnictwem ksiecia Dulebów, którym miał być Madżak Masudiego. Pamięć o Dulebach słowiańskich przeszła do dziejopisa kijowskiego. Wołynian ...
Kwartalnik historyczny - Tom 23 - Strona 363
books.google.pl/books?id=AV7pAAAAMAAJ
1909 -
z królem „Madżak" na czele, panowali od wieków nad resztą Słowian, czczeni przed innymi jako szczep 'krwi najczystszej i zasług największych ; później dopiero rozdwoiły Słowian niesnaski i odtąd każdy szczep odrębnego uznawał króla.


Acta archaeologica Lodziensia - Wydania 18-23 - Strona 41
books.google.pl/books?id=BXAsAAAAMAAJ
1970 -
Greków twierdzi, że wspomniany przez Masudiego Madżak (Maha) jest właśnie dulebskim księciem, naczelnikiem owego wojskowego związku. Pamięć o tym organizmie długo trwała w Kijowie i tym należy tłumaczyć wzmiankę w latopisie.

Teki Historyczne - Tomy 2-5 - Strona 19
books.google.pl/books?id=fzk7AQAAIAAJ
1948:
Dalej mówi Vernadsky o rzekomym księciu dulebskim Madżaku i nie zgadza się z tym, by miał to być książę duleb- ski. ,, Zdaniem mym nazwa Madżak może być raczej uważana jako zniekształcenie imienia (alias Bus), wodza Antów z czasów …


Źródła:
  1. В византийской практике титулом рикс назывались правители варваров, обладающие всей полнотой гражданской и военной власти, а также имеющие в подчинении правителей более низкого уровня. Для Мусокия таким правителем мог быть Ардагаст (Свод (Том II), стр. 296, прим. 87).
  2. Bury J.B. History of the Later Roman Empire from Arcadius to Irene, p.2, 2009, New York, Cosimo, Inc. 978-1-60520-405-5 http://books.google.se/books?id=wDIJNvWb48YC&printsec=frontcover&hl=pl#v=onepage&q&f=false стр.129, en
  3. Surowiecki Lorenz Schaffarik, Paul Joseph Über die Abkunft der Slawen 1828 г. http://books.google.pl/books?id=inGPlZ2ayvYC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false 25 стр., de
  4. Labuda Gerard, Pierwsze państwo słowiańskie. Państwo Samona, 2009 г. Wodzisław Śląski, Wydawnictwo Templum 978-83-929218-0-6 137 стр
  5. Tadeusz Sulimirski: Sarmaci. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979. ISBN 83-06-00023-4.
  6. Menander,Fragmenta Historicum Graecorum
  7. Stanczo Waklinow, Kultura Starobułgarska, Warszawa 1984, s.14
  8. Prokopiusz z Cezarei, Historia sekretna, Warszawa 1969, s. 95
  9. Prokopiusz z Cezarei, Historia sekretna, Warszawa 1969, s. 140-141
  10. Prokopiusz z Cezarei, Historia sekretna, Warszawa 1969, s. 167
  11. Obecnie Spori, zdaniem profesora Jacka Banaszkiewicza należy rozumieć jako równoważnik miana Weneti, czyli szeroko rozłożeni, rozproszeni na wielkich przestrzeniach, słowem – liczni, więksi. Z punktu widzenia tych, którzy tę nazwę dla Słowian ukuli, wspólnot widzących z zewnątrz słowiańskie ludy jako obce, nazwa ta znaczyć może m.in. tyle co "mrowie nie naszych, masa amorficzna jakichś ludzi. Jacek Banaszkiewicz, Polskie dzieje bajeczne Wincentego Kadłubka, Wrocław 2002, s.90
  12. Paweł Józef Szafarzyk, Słowiańskie starożytności, Poznań 2003 (reprint), s.54
  1. His name is transliterated as Musokios, Musukios or Musocius[3] from the works by Byzantine historian Menander Protector (l. mid-6th century).
  2. He is mentioned as rex,[4] in the works, but is mentioned as a "leader" in modern sources,[5] also there is no sources of him being crowned.
  1. Pavel Jozef Šafárik, Über die Abkunft der Slawen nach Lorenz Surowiecki (1828), Buda, page 25
  2. Daniel Ziemann, Böhlau Verlag Köln Weimar, 2007, Vom Wandervolk zur Grossmacht:die Entstehung Bulgariens im frühen Mittelalter (7.-9. Jahrhundert) page 116
  3. Jan Filip, International Union of Prehistoric and Protohistoric Sciences, Actes du VIIe Congrés International des Sciences Prehistoriques et Protohistoriques, Prague 21-27 août 1966, Institut d'Archéologie de l'Académie Tchécoslavaque des Sciences à Prague, 1970, page 1085
  • J B Bury, History of the Later Roman Empire from Arcadius to Irene, Vol 2, p. 129, 130 and 172
  • Феофилакт Симокатта. История. — М.: Издательство «Арктос — Вика-пресс», 1996. — 272 с. — ISBN 5-85551-141-1
  • Феофан Византиец. Феофан Византиец. Приск Панийский. // Летопись от Диоклетиана до царей Михаила и сына его Феофилакта. — Серия «Византийская историческая библиотека». — Рязань: Издательство «Александрия», 2005. — 608 с. — ISBN 5-94460-024-1
  • Свод древнейших письменных известий о славянах. Том II (VII—IX вв.) / ответственный редактор Литаврин Г. Г. — М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 1995. — 590 с. — ISBN 5-02-017809-8
  • Кулаковский Ю. А. История Византии. Том 2. 518—602 годы. — Серия «Византийская библиотека». — СПб.: Издательство «Алетейя», 2003. — 400 с. — ISBN 5-89329-619-2
  • Раннефеодальные государства и народности (южные и западные славяне VI—XII вв.) / ответственный редактор Литаврин Г. Г. — М.: Издательство «Наука», 1991. — 254 с. — ISBN 5-02-010032-3


Autor: A. Fularz